O 28 de maio de 2023 celebraranse eleccións Locais en todo o territorio nacional, eleccións ás Asembleas de Ceuta e Melilla e eleccións aos Cabidos Insulares Canarios. Estas eleccións coincidirán con outros procesos electorais convocados polos respectivos Gobernos autonómicos:
A Lei Orgánica do Réxime Electoral Xeral, no seu artigo 42.3, establece que o cuarto domingo de maio de cada catro anos se celebran en España eleccións locais.
O Real Decreto de convocatoria das eleccións Locais é acordado en Consello de Ministros e Ministras a proposta conxunta dos Ministerios do Interior e de Política Territorial. Expídese o día 3 de abril de 2023, publícase no BOE ao día seguinte, e entra en vigor o mesmo día da súa publicación: o día 4 de abril.
O procedemento para determinar o número de concelleiros e concelleiras que corresponde a cada concello está establecido na propia Lei Electoral.
Cada concello constitúe unha circunscrición na que se elixe o número de concelleiros e concelleiras resultante da aplicación da seguinte escala: Ata 100 residentes: 3
O número de residentes -ou poboación- de cada concello vén determinado polo Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital e publícase no BOE. As últimas cifras de poboación foron declaradas oficiais por Real Decreto 1037/2022, de 20 de decembro, (BOE de 21 de decembro de 2022)
A partir destas cifras oficiais de poboación, as Delegacións e Subdelegacións do Goberno, nos seis primeiros días do mes de marzo de 2023, publican nos Boletíns Oficiais da Provincia a relación de concellos, a súa poboación e o número de concelleiros e concelleiras que lles corresponden.
Así é.
Se por aplicación da escala de atribución de concelleiros e concelleiras que recolle o artigo 179 da Lei Orgánica 5/1985, do 19 de xuño, do Réxime Electoral Xeral, o resultado for par, sumarase un posto máis aos que correspondese elixir en función da poboación.
O Concello Aberto é unha peculiaridade dalgúns pequenos concellos españois que se caracteriza pola inexistencia dunha organización municipal como tal, polo que son todos os veciños os que, reunidos en Asemblea Veciñal, deliberan e toman as decisións que, no réxime ordinario, corresponden ao pleno do Concello.
Aquelas entidades locais e concellos menores que tradicionalmente o veñen utilizando funcionan baixo o réxime de Concello Aberto. O propio artigo 140 da Constitución española refírese ao Concello Aberto: “A Lei regulará as condicións nas que proceda o réxime do Concello Aberto”.
Pois ben, a Lei de Bases de Réxime Local, na redacción dada pola Lei Orgánica 2/2011, do 28 de xaneiro, establece que funcionan en réxime de Concello Aberto:
As Xuntas Xerais dos Territorios Históricos do País Vasco son os órganos de representación dos Territorios Históricos de Araba, Biscaia e Guipúscoa.
Cada unha das Xuntas Xerais está integrada por 51 persoas elixidas por sufraxio universal e directo nas eleccións Forais que se celebran cada catro anos de forma simultánea ás Locais.
As persoas integrantes das distintas Xuntas Xerais denomínanse en Araba Procuradores e Procuradoras, en Biscaia Apoderados e Apoderadas e, en Guipúscoa Procuradores-Xunteiros e Procuradoras-Xunteiras.
Os Territorios Históricos divídense nas seguintes circunscricións electorais:
TERRITORIO HISTÓRICO DE ARABA.
TERRITORIO HISTÓRICO DE BISCAIA.
TERRITORIO HISTÓRICO DE GUIPÚSCOA.
O número de elixidos en cada unha das circunscricións electorais determínase tendo en conta a variable da poboación.
É nos Decretos de Convocatoria das eleccións a Xuntas Xerais onde se concreta a distribución interna entre circunscricións dos 51 escanos que se elixen en cada Territorio Histórico.
As eleccións a Xuntas Xerais celébranse coincidindo coas eleccións Locais a escala nacional.
O Decreto de convocatoria das eleccións a Xuntas Xerais é aprobado polo respectivo Deputado ou Deputada Xeral.
O Val de Arán está situado na provincia de Lleida. Configúrase como unha entidade local territorial, con personalidade xurídica propia e plena capacidade e autonomía para o cumprimento dos seus fins, determinada pola agrupación dos territorios municipais de: Arres, Bause, Es Bordés, Bossòt, Canejan, Les, Naut Aran, Vielha e Mijaran e Vilamós.
O goberno e a administración de Arán correspóndenlle ao Consello Xeral (Conselh Generau), composto polo Síndico (Síndic) e doce Conselleiros ou Conselleiras Xerais (Conselhers Generaus).
As seis circunscricións electorais nas que se divide o Val de Arán corresponden aos seis “terçons” históricos: Pujòlo, Arties e Garòs, Castièro, Marcatosa, Irissa e
Quate Lòcs. Os trece postos do Consello Xeral distribúense entre os seis “terçons” da seguinte forma:
As eleccións ao Consello Xeral de Arán son convocadas por Decreto autonómico. Dito proceso electoral, polo que son electos e electas os Conselleiros ou Conselleiras Xerais, deberá celebrarse o mesmo día no que se celebren as eleccións Locais.
O mandato dos Conselleiros ou Conselleiras Xerais ten unha duración de catro anos, como ocorre no caso das persoas que constitúen as Corporacións Locais.
O aranés, variedade da lingua occitana e típica de Arán, é oficial no Val de Arán. Tamén o son o catalán e o castelán.
Os Consellos de Navarra son entidades locais situadas dentro do termo municipal, cunha poboación e unha extensión territorial inferior á deste último.
O goberno e administración destes Consellos de Navarra realizarase en réxime de Concello aberto, cando teñan unha poboación de entre 16 e 50 habitantes e por unha Xunta cando esa poboación supere os 50 habitantes.
O mandato das persoas elixidas no caso dos Consellos de Navarra é de catro anos, igual cás elixidas nos Concellos.
A convocatoria para a elección de Presidentes ou Presidentas dos Consellos rexidos en réxime de concello aberto, e de Presidentes ou Presidentas e Vogais das Xuntas, acórdase o Goberno de Navarra mediante Decreto Foral, que se publicará no “Boletín Oficial de Navarra” e que indicará a data das eleccións ao concello, que coincidirá coa data das eleccións Locais.
A Administración da Comunidade Foral publicará simultaneamente coa convocatoria de eleccións a Consellos de Navarra unha relación, ordenada alfabeticamente, dos Consellos agrupados por municipios, indicando a poboación de dereito de cada Consello. Así mesmo, indicarase se no Consello correspondente corresponde elixir o Presidente ou Presidente e Vogais da Xunta, ou só Presidente ou Presidenta do concello aberto.
Os Presidentes e Presidentas dos Consellos rexidos en réxime de Concello aberto, así como os Presidentes e Presidentas e Vogais das Xuntas, serán elixidas por sistema maioritario.
Os Cabidos son a expresión institucional da singularidade xeográfica predicable dun territorio formado por illas.
A propia Constitución Española recolle a distinción entre provincia e illa no seu artigo 141.1 ao establecer que “Nos arquipélagos, as illas terán tamén unha administración de seu en forma de Cabidos ou Concellos”.
No arquipélago canario, os Cabidos son os órganos de goberno, administración e representación de cada unha das illas.
O número de Conselleiros que corresponde elixir en cada illa do arquipélago canario vén determinado pola poboación da illa en cuestión, tendo en conta a seguinte táboa:
| Número de residentes | Número de Conselleiros |
|---|---|
| Ata 10.000 | 11 |
| De 10.001 a 20.000 | 13 |
| De 20.001 a 50.000 | 17 |
| De 50.001 a 100.000 | 21 |
| De 100.001 en adelante | 1 conselleiro ou conselleira máis por cada 100.000 residentes ou fracción, engadindo un máis cando o resultado for un número par |
De 100.001 en diante 1 conselleiro ou conselleira máis por cada 100.000 residentes ou fracción, engadindo un máis cando o resultado for un número par.
O mandato dos Conselleiros e Concelleiras Insulares é de catro anos, contados a partir da data da súa elección.
As eleccións a Concelleiros e Concelleiras dos Cabidos Insulares convócanse por Real Decreto, como ocorre coas eleccións Locais.
O procedemento para a elección dos Concelleiros e Concelleiras Insulares é o mesmo que o establecido para o caso da elección de Concelleiros e Concelleiras, aínda que cada illa constitúe unha circunscrición electoral.
A Reforma do Estatuto de Autonomía das Illas Baleares, do 1 de marzo de 2007, contempla a elección directa das persoas que integran os Consellos Insulares de Mallorca, Menorca e Eivissa.
Os Consellos Insulares son as institucións de goberno de cada unha das illas e ostenta o goberno, a administración e a representación das illas de Mallorca, Menorca e Eivissa, así como das illas adxacentes a elas. Gozan de autonomía na xestión dos seus intereses e son institucións da Comunidade Autónoma das Illas Baleares.
Cada un dos Consellos Insulares de Mallorca, Menorca e Eivissa está integrado polos Conselleiros e Conselleiras que serán elixidos nas respectivas circunscricións, por sufraxio universal, igual, libre, directo e secreto mediante un sistema de representación proporcional respectando o réxime electoral xeral.
A duración do mandato é de catro anos e o cargo é incompatible cos cargos de Presidente ou Presidenta das Illas Baleares, de Presidente ou Presidenta do Parlamento, de persoa que forme parte do Goberno e de Senador ou Senadora da Comunidade Autónoma.
A convocatoria de eleccións aos Consellos Insulares de Mallorca, Menorca e Eivissa realízase por Decreto do Presidente ou Presidenta da Comunidade Autónoma de conformidade coas condicións e prazos establecidos no artigo 42.3 da Lei Orgánica do Réxime Electoral Xeral, previa solicitude, realizada polos respectivos Consellos coa correspondente antelación, mediante acordo plenario. O Decreto de convocatoria deberá publicarse no Butlletí Oficial de les Illes Balears.
O Consello Insular de Mallorca está formado por 33 Conselleiros e Conselleiras, o de Menorca por 13 e o de Eivissa por 13.
Ceuta e Melilla son, desde 1995, Cidades Autónomas.
Nos seus Estatutos de Autonomía como Cidades Autónomas, establécese que as Asembleas das Cidades de Ceuta e Melilla, na medida que son os órganos representativos da Cidade, estarán integradas por 25 persoas, elixidas na Cidade por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto.
As eleccións rexeranse polo establecido na lexislación estatal reguladora do réxime electoral xeral para a celebración de eleccións Locais, e son convocadas polo Estado conxuntamente con estas.
As siglas EATIM significan “Entidade de Ámbito Territorial Inferior ao Municipio”. En España hai, aproximadamente, unhas 3.500 EATIM, entre as que se inclúen as de Navarra (que reciben o nome de Consellos), nalgunhas comunidades reciben unha denominación específica, por exemplo, Andalucía (Entidades Locais Autónomas), Estremadura e Comunidade Valenciana (en ambos denominadas Entidades Locais Menores). En Cataluña (Entidades Municipais Descentralizadas). As súas eleccións son convocadas pola Comunidade Foral ou pola Comunidade Autónoma correspondente.
Nas eleccións ás EATIM, os veciños elixen directamente o alcalde ou alcaldesa pedánea (mediante sistema maioritario) quen coa Xunta veciñal, terán as atribucións que no réxime xeral dos concellos se recoñecen ao alcalde ou á alcaldesa e ao Pleno do Concello.